İlamsız icra takibi ve itiraz süreleri

İlamsız takip nasıl başlatılır?

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.58, alacaklının yazılı başvurusu üzerine genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatılmasını düzenler. Takip talebinde alacağın miktarı, borçlunun kimlik bilgileri ve dayanak belge varsa eklenmesi gerekir. İcra dairesi ödeme emri düzenleyerek borçluya tebliğ eder; borçlu tebliği aldığı an itibarıyla süreler işlemeye başlar. İlamsız takipte mahkeme kararı aranmadığı için süreç hızlıdır, ancak itiraz hâlinde yargı aşamasına geçilir.

Ödeme emrine itiraz süresi nasıldır?

2004 sayılı Kanun m.62'ye göre borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. İtiraz dilekçesinde borca, yetkiye veya imzaya itiraz edilmesi mümkündür; itiraz takibi kendiliğinden durdurur. İtiraz edilmemesi hâlinde takip kesinleşir ve alacaklı haciz aşamasına geçebilir. Süre hak düşürücü nitelikte olduğundan tebliğ tarihinin doğru belgelenmesi kritiktir.

İtirazın kaldırılması hangi yolla talep edilir?

2004 sayılı Kanun m.67, alacaklının borçlunun itirazını belge veya ilmühaber dayalı takiplerde icra mahkemesinden kaldırabilmesini öngörür. Borca itiraz edilmişse alacaklının itirazın iptali davası açması gerekir; bu dava 1 yıl içinde açılmalıdır. Yetki veya imza itirazında ise itirazın iptali davası 6 aylık süre içinde açılır. Sürelerin kaçırılması hâlinde takip yeniden başlatma dışında devam ettirilemez.

İtirazın iptali davası ne zaman açılır?

2004 sayılı Kanun m.68 ve m.68a, itirazın iptali davasının icra mahkemesinde açılmasını düzenler. Borca itiraz hâlinde dava 1 yıl içinde, diğer itirazlarda 6 ay içinde açılmalıdır; bu süreler hak düşürücüdür. Davanın kabulü hâlinde itiraz kaldırılır ve takip kaldığı yerden devam eder. İtirazın iptali davasında yazılı delil ve belgeler belirleyici rol oynar.

İlamlı takip ne zaman tercih edilir?

2004 sayılı Kanun m.169, bir mahkeme ilamına dayalı takiplerde ilamlı icra yolunu düzenler. İlamlı takipte borçlunun ödeme emrine itiraz süresi yoktur; ilam kesinleştiğinde doğrudan haciz ve satış aşamasına geçilebilir. Alacaklının elinde kesinleşmiş bir ilam varsa ilamsız takip yerine ilamlı yolu tercih etmesi daha hızlı tahsil sağlar. İlamın icraya konulabilmesi için kesinleşmiş ve infaz edilebilir nitelikte olması gerekir.

İlamsız takipte belge gücü tahsil stratejisini belirler

İlamsız icra takibi, alacaklının mahkeme kararı olmadan takip başlatabildiği pratik bir yoldur; ancak borçlunun süresinde itiraz etmesi halinde takip durabilir. Bu nedenle takip başlatmadan önce alacağın dayanağı olan sözleşme, fatura, cari hesap, teslim tutanağı, banka dekontu ve yazışmalar incelenmelidir. Belge zayıfsa itiraz sonrası dava ihtimali yüksektir. Belge güçlü ise itirazın iptali veya kaldırılması süreci daha öngörülebilir yürür. Çorlu ve çevresinde ticari alacaklarda sık hata, vade tarihi ve ödeme açıklaması netleşmeden takip açılmasıdır. Takip talebinde asıl alacak, faiz başlangıcı, faiz türü ve masraf kalemleri doğru yazılmadığında dosya sonradan düzeltilmek zorunda kalabilir.

Borçlu için yedi günlük süre kaçırılmamalı

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlu çoğu durumda ödeme emrine karşı yedi gün içinde itiraz etmelidir. Bu süre geçerse takip kesinleşebilir ve haciz işlemleri başlayabilir. Borçlu, yalnızca borca değil, yetkiye, faize veya takip konusu belgeye de itiraz edebilir. Yetki itirazı yapılacaksa yetkili icra dairesi açıkça belirtilmelidir. Borcun bir kısmı kabul ediliyor, bir kısmı reddediliyorsa kısmi itiraz dili dikkatli kurulmalıdır. "Nasıl olsa haksız takip" düşüncesiyle süreyi kaçırmak, haklı savunmayı teknik olarak zayıflatır. Tebligat geldiği gün ödeme emri, ekler, alacaklı bilgisi ve talep edilen tutar ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Alacaklı için itiraz sonrası yol seçimi

Borçlu süresinde itiraz ederse alacaklı dosyanın niteliğine göre itirazın iptali davası veya itirazın kaldırılması yolunu değerlendirmelidir. İtirazın kaldırılması daha sınırlı ve belgeye bağlı bir yoldur; itirazın iptali ise genel mahkemede alacağın ispatını gerektirir. Hangi yolun seçileceği, eldeki belgenin imzalı olup olmadığı, borçlunun itiraz gerekçesi, ticari defter kayıtları ve alacağın vade durumuna bağlıdır. Yanlış yol seçimi süre ve masraf kaybı yaratır. Bu nedenle itiraz dilekçesi görüldükten sonra hemen dava açmak yerine önce belge haritası çıkarılmalı, ispat gücü ve muhtemel inkar noktaları belirlenmelidir.

Ticari defter ve cari hesap dosyayı güçlendirebilir

Ticari alacaklarda yalnızca fatura kesilmiş olması her zaman tahsil için yeterli görülmeyebilir. Faturanın karşı tarafa ulaşıp ulaşmadığı, itiraz edilip edilmediği, teslim veya hizmet ifasının belgelenip belgelenmediği ve cari hesap mutabakatı önem taşır. Tacirler arasındaki ilişkilerde ticari defter kayıtları, e-posta yazışmaları, sevk irsaliyesi ve ödeme planı birlikte incelenir. İlamsız takipten önce cari hesap ekstresi ve mutabakat yazısı hazırlanırsa itiraz sonrası dava daha düzenli yürür. Borçlu taraf için de defter kayıtları ve ödeme belgeleri savunmanın temelidir. Bu nedenle takip açmadan veya itiraz etmeden önce muhasebe verisi hukuk dosyasına çevrilmelidir.

Basvuru Oncesi Kisa Kontrol Listesi

• Ödeme emri tebliğ tarihi ve içeriği hemen belgelenmeli.
• 7 günlük itiraz süresi geçirilmeden itiraz dilekçesi hazırlanmalı.
• İtirazın kaldırılması başvurusunda dayanak belge veya ilmühaber dosyaya eklenmeli.
• İtirazın iptali davası borca itirazda 1 yıl, diğer itirazlarda 6 ay içinde açılmalı.
• Kesinleşmiş ilam varsa ilamsız takip yerine ilamlı yol (m.169) değerlendirilmeli.
• Takipten önce asıl alacak, faiz başlangıcı, vade ve belge dayanağını kontrol edin.
• Borçlu taraf ödeme emrini aldığı gün yedi günlük süreyi takvime işlesin.
• İtiraz sonrası itirazın iptali ve kaldırılması yolları belge gücüne göre seçilsin.