Bu yazi genel bilgilendirme amaci tasir. Somut olayin belgeleri, sureleri ve taraf konumu ayrica degerlendirilmeden kesin hukuki gorus yerine gecmez.
Tereke tespiti neden ilk adımdır?
Tereke tespiti, murisin ölüm tarihindeki tüm aktif ve pasif malvarlığının ortaya çıkarılmasıdır ve saklı pay hesabının temelini oluşturur. Tapu kayıtları, banka hesapları, araç ve şirket payları, alacak ve borçlar resmi kaynaklardan derlenmeden Türk Medeni Kanunu m.495 ve devamındaki miras payları hesaplanamaz. Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) sulh hukuk mahkemesinden alınarak mirasçı sıfatı ispatlanır (m.598). Veriler eksikse ileride tenkis davası zeminden düşer.
Saklı pay oranları nasıl hesaplanır?
Türk Medeni Kanunu m.505, saklı payı yasal miras payının belirli bir oranı olarak belirler; altsoy için yasal miras payının yarısı saklı paydır. Ana-baba için dörtte biri, eş için miras payına göre değişen oranlar geçerlidir. Saklı pay, terekenin tasfiye değeri üzerinden hesaplanır ve muris bu payı ölüme bağlı tasarrufla bertaraf edemez. Yanlış hesap, tenkis davasında miktarı bozar ve süre kaybına yol açar.
Tenkis davası ne zaman açılır?
Muris saklı payı ihlal eden bir tasarruf yaptıysa, saklı pay sahibi mirasçı tenkis davası açabilir (TMK m.559 ve devamı). Dava, mirasçının tasarrufu öğrenmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde tasarruf tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Tenkiste terekenin tasfiye değeri dava tarihindeki güncel değer üzerinden hesaplanır. Süre ve değer yönetimi dosyanın başında oturtulmalıdır.
Mirastan feragat ve mirasın reddi nasıl işler?
Mirasçı, mirası resen, gerçek veya küçük (hukuki) reddetme yollarına sahiptir (TMK m.605 ve devamı). Tereke borç batağında görünüyorsa gerçek ret süresi içinde ilanla yapılır ve mirasçı borçtan korunur. Mirası ret kararı, saklı pay ve tenkis haklarının kullanılmasına engel olmadığı gibi bazı durumlarda miras payının altsoya devri de söz konusudur. Ret süresi murisin ölümünü öğrenmeden itibaren üç aydır.
Ortaklığın giderilmesi ve taksim nasıl yürür?
Mirasçılar arasında tereke ortaklığının giderilmesi, anlaşma yoksa satış veya taksim yoluyla sağlanır (TMK m.638 ve devamı). Ayni taksim mümkünse mirasçılar malvarlığını paylaşır; değilse taşınmazlar ve taşınırlar satılarak bedeli paylaştırılır. Ortaklığın giderilmesi davası, mirasçılık belgesine dayalı olarak açılır ve saklı pay ihlali varsa tenkis davasıyla birlikte yönetilir. Taksim planı, değer ve katılım oranları gözetilerek hazırlanmalıdır.
Basvuru Oncesi Kisa Kontrol Listesi
- Murisin tüm taşınır ve taşınmaz malları tapu ve banka kayıtlarıyla doğrulanmalı (TMK m.495).
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) sulh hukuk mahkemesinden alınmalı (TMK m.598).
- Saklı pay hesabı yasal oranlar ve tasfiye değeri üzerinden yapılmalı (TMK m.505).
- Tenkis davası için öğrenme ve tasarruf tarihleri belgelenmiş olmalı (TMK m.559).
- Mirasın reddi gerekirse üç aylık süre içinde ilanla yapılmalı (TMK m.605).
Sik Sorulan Sorular
Saklı pay davası ne zaman açılabilir?
Saklı pay ihlaline ilişkin tasarrufun mirasçı tarafından öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde, her hâlde tasarrufun yapılmasından itibaren on yıl içinde tenkis davası açılabilir (TMK m.559). Süre hak düşürücü olduğundan geçen süre geri alınamaz. Süre aşımı, davanın reddine yol açar.
Tereke tespiti davasız da yapılabilir mi?
Taraflar anlaşıyorsa tespit tutanağı ve veraset ilamı ile tereke belirlenebilir (TMK m.598). Ancak mirasçılar arasında uyuşmazlık veya malvarlığı gizleniyorsa tereke tespiti davası zorunlu olur. Dava, murisin yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinde açılır.
Miras borç batağında görünüyorsa ne yapılmalıdır?
Mirasçı, mirası gerçek ret yoluyla reddederek borçlardan korunabilir (TMK m.605). Ret, murisin ölümünü öğrenmeden itibaren üç ay içinde ve terekenin resmi defterine geçirilmesiyle yapılır. Süre kaçırılırsa mirasçı tüm borçlardan kişisel olarak sorumlu olur.