Bu yazi genel bilgilendirme amaci tasir. Somut olayin belgeleri, sureleri ve taraf konumu ayrica degerlendirilmeden kesin hukuki gorus yerine gecmez.
Beş yıllık ikamet şartı nasıl hesaplanır?
5901 sayılı Kanun m.11, olağan usulde vatandaşlığa kabul için müracaat tarihi itibarıyla son beş yıl kesintisiz Türkiye'de ikamet şartı arar. 6458 sayılı Yabancıların Uluslararası Korunması Kanunu kapsamında alınan ikamet izni süreleri, kesintisizlik koşulu sağlandığı sürece bu hesaba dahil edilir. Kısa dönem ikamet izinlerinin bazıları kesintisizlik açısından sorun yaratabilir; bu nedenle izin türünün ve süresinin başvuru öncesinde kontrol edilmesi gerekir. İkametin kesintisiz sayılabilmesi için yurt dışında geçirilen sürelerin sınırlı ve istisnai kalması önem taşır.
Yerleşme niyeti ve eylemli davranışlar
5901 sayılı Kanun m.11, ikametin yanı sıra Türkiye'de yerleşme niyetini eylemli davranışlarla kanıtlamayı şart koşar. Niyet, kişinin iş, aile, mülk edinme, vergi mükellefiyeti, çocukların eğitim hayatı ve sosyal entegrasyon gibi somut verilerle gösterilir. Yalnızca ikamet izni bulunması niyetin ispatı için tek başına yeterli değildir; başvuru dosyasında bu eylemli verilerin belgelendirilmesi gerekir. Niyet koşulu, vatandaşlık sonrası Türkiye'yi terk edenler açısından geri alma (m.31) gerekçesi de olabileceğinden dosyanın ilk gününde doğru kurulmalıdır.
İyi hal ve adli sicil kaydı
Olağan usulün üçüncü koşulu, iyi hal sahibi olmaktır. 5901 sayılı Kanun m.11 uyarınca başvuru sahibinin, toplum düzeni ve güvenliği açısından tehlike arz etmemesi ve adli sicil kaydının temiz olması gerekir. Sabıka kaydı, hakkında açılmış ve kesinleşmiş ağır ceza davaları ve terör örgütü bağlantısı iddiaları iyi hal değerlendirmesini olumsuz etkiler. İyi hal, yalnızca Türkiye'deki kayıtlarla sınırlı değildir; doğum ülkesi ve önceki ikamet ülkelerinden alınacak adli sicil belgeleri de dosyaya eklenmelidir.
Türkçe yeterlilik ve geçim koşulu
5901 sayılı Kanun m.11, yeterli Türkçe bildiğinin kanıtlanmasını ve geçim kapasitesinin bulunmasını şart koşar. Türkçe yeterlilik, başvuru sırasında yapılan mülakat veya yetkili kurumlardan alınan belgeyle gösterilir. Geçim koşulu, kişinin kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayacak gelir, meslek veya SGK kaydına dayanır. Geçim kapasitesinin zayıf görünmesi, devlet yardımlarına bağımlı bir yaşamın vatandaşlığa engel teşkil etmesi bakımından reddi doğurabilir. Bu iki koşul birlikte ve belgelendirilerek sunulmalıdır.
Başvuru reddedilirse izlenecek yollar
Vatandaşlık başvurusunun reddi halinde karar, başvuru sahibine tebliğ edilir ve idare mahkemesinde 60 gün içinde iptal davası açılabilir. Ret kararı, koşul eksikliğine veya iyi hal değerlendirmesine dayanıyorsa bu süreçte telafi imkanları ve ek deliller değerlendirilir. Red gerekçesinin doğru anlaşılması, davanın dayanağını belirler; usul hatalarına dayanan retler ise ayrı bir itiraz konusu olabilir. Süre kaçırılırsa idari başvuru yolları kapanır; bu nedenle tebligat tarihinin takibi ilk günden planlanmalıdır.
Basvuru Oncesi Kisa Kontrol Listesi
- Beş yıl kesintisiz ikamet izni kayıtlarını (5901 m.11) eksiksiz toplayın.
- Türkiye'de yerleşme niyetini gösteren eylemli delilleri (iş, vergi, mülk) dosyalayın.
- Adli sicil kaydı ve iyi hal belgesini doğum ve ikamet ülkelerinden güncel alın.
- Türkçe yeterlilik ve geçim kapasitesi (SGK/gelir) belgelerini hazırlayın.
- Ret kararına karşı 60 günlük idare mahkemesi iptal süresini takvimleyin.
Sik Sorulan Sorular
İkamet izni süreleri vatandaşlık için nasıl sayılır?
5901 sayılı Kanun m.11 gereği beş yıl kesintisiz ikamet aranır. 6458 sayılı YUKK kapsamında alınan ikamet izni süreleri, kesintisizlik koşulu sağlandığı sürece değerlendirilir; kısa dönem izinlerin bazıları bu süreye katılmayabilir.
Türk vatandaşıyla evliysem ikamet süresi kısalır mı?
Evet. Türk vatandaşıyla evli olan yabancı, olağan usul başvurusunda ikamet süresi üç yıla indirilir; ancak diğer koşullar (iyi hal, Türkçe, geçim) aynı şekilde aranır.
Vatandaşlık başvurusu reddedilirse ne yapılır?
Ret kararı tebliğ edilince idare mahkemesinde 60 gün içinde iptal davası açılabilir. Red gerekçesi, eksik belge veya koşul eksikliğine dayanıyorsa bu süreçte telafi imkanları değerlendirilir.