Bu yazi genel bilgilendirme amaci tasir. Somut olayin belgeleri, sureleri ve taraf konumu ayrica degerlendirilmeden kesin hukuki gorus yerine gecmez.
Haklı fesih ile geçerli fesih arasındaki fark nedir?
4857 sayılı İş Kanunu m.25, işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı veya güven sarsıcı hâlleri haklı fesih nedeni sayar; bu durumda bildirim önelleri beklenmeden derhal fesih mümkündür. Geçerli fesih ise m.18'de düzenlenen yetersizlik, performans veya işletme gerekleri gibi nedenlere dayanır ve ancak en az 30 işçi çalıştıran işyerlerinde en az 6 ay kıdeme sahip işçiler için işe iade kapsamına girer. Her iki fesih türü için de ayrı bir belge ve ispat stratejisi kurulması gerekir. Feshin türü yanlış belirlenirse savunma bütünlüğü bozulabilir.
Fesih bildirimi nasıl yapılmalıdır?
4857 sayılı İş Kanunu m.19, fesih bildiriminin yazılı olarak yapılması ve geçerli nedenin açıkça belirtilmesini öngörür. Sözlü fesih veya gerekçesiz yazılı bildirim, işe iade davasında işveren aleyine sonuç doğurur. Bildirim öneli fesihlerde m.17'deki 2-4-6-8 haftalık öneller gözetilmeli; derhal fesihte m.25 kapsamındaki nedenler somut olaylarla belgelenmelidir. Tebliğ ispatı da feshin geçerlilik tarihini belirlemesi açısından kritiktir.
İşçiye savunma hakkı ne zaman tanınmalıdır?
Haklı fesih gerekçesiyle 4857 sayılı Kanun m.25 kapsamında bir iddia ileri sürüldüğünde, işçiye yazılı olarak savunma hakkı tanınması gerekir. Savunma için makul süre verilmemesi veya sürektanımadan fesihe gidilmesi, yargıda feshin iptaline yol açabilir. Savunma talebi, somut olayları içeren ve tarihi belli bir yazılı bildirimle yapılmalıdır. İşçinin savunması dosyaya eklenmeli ve değerlendirildiği belgelenmelidir.
İşe iade davası hangi koşullarda açılır?
4857 sayılı İş Kanunu m.18-21, en az 30 işçi çalıştıran işyerinde en az 6 ay kıdeme sahip işçinin geçerli sebep gösterilmeden feshedilmesi hâlinde işe iade davası açabileceğini düzenler. Dava, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde açılmalı; bu süre hak düşürücüdür. İşe iade talebinde de 7036 sayılı Kanun m.3 gereği öncelikle arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Davanın kabulü hâlinde işçi işe başlatılmazsa en az 4, en çok 8 aylık ücret tutarında tazminata hak kazanır.
İşçinin haklı feshi hangi hâllerde söz konusudur?
4857 sayılı İş Kanunu m.24, işverenin sözleşme ve kanundan doğan yükümlerlerini yerine getirmemesi, ücreti gününde ödememesi veya ağır hakaretleri durumunda işçinin derhal fesih hakkını düzenler. İşçinin bu şekilde haklı feshi, kıdem tazminatı alma hakkını da korur. Derhal fesih hakkının kullanılması için fesih nedeninin işverene bildirilmesi ve somut delillerle desteklenmesi gerekir. Süreklilik arz eden ihlallerde tek bir ihtar yeterli olabilir.
Basvuru Oncesi Kisa Kontrol Listesi
- Fesih bildirimi yazılı, gerekçeli ve tebliğ ispatıyla düzenlenmeli.
- Haklı fesihte işçiye savunma hakkı tanındığı yazılı olarak belgelenmeli.
- İşletme gerekçesiyle fesihte m.18 kapsamındaki 30 işçi ve 6 ay kıdem koşulu sınanmalı.
- İşe iade davası fesih tebliğinden itibaren 1 aylık hak düşürücü süre içinde açılmalı.
- Arabuluculuk başvurusu, dava şartı olarak davadan önce tamamlanmalı.
Sik Sorulan Sorular
İşveren fesih bildirimini yazılı yapmazsa sonuç ne olur?
4857 sayılı İş Kanunu m.19, fesih bildiriminin yazılı ve geçerli neden içermesini öngörür. Sözlü veya gerekçesiz fesih, işe iade davasında işveren aleyine delil olarak değerlendirilir.
İşe iade davası için hangi koşullar aranır?
4857 sayılı Kanun m.18-21 gereğince işyerinde en az 30 işçi çalışması ve işçinin en az 6 ay kıdeme sahip olması gerekir. Bu koşullar sağlanmazsa işe iade davası açılamaz; genel tazminat yolları devreye girer.
İşveren derhal fesih için savunma istemek zorunda mıdır?
4857 sayılı Kanun m.25 kapsamındaki haklı fesih nedenlerinde işçiye savunma hakkı tanınması gerekir. Savunma alınmadan yapılan fesih, yargıda usul eksikliği nedeniyle geçersiz sayılabilir.