Bu yazi genel bilgilendirme amaci tasir. Somut olayin belgeleri, sureleri ve taraf konumu ayrica degerlendirilmeden kesin hukuki gorus yerine gecmez.
Vasiyetnamenin geçerliği nasıl sınanır?
Türk Medeni Kanunu m.525 ve devamı, ölüme bağlı tasarrufların resmi, el yazılı veya istisnai hâllerde sözlü vasiyetname biçimlerinde yapılmasını öngörür. Her biçimin kendi şekil koşulları vardır; resmi vasiyetname iki tanık huzurunda resmi memur tarafından, el yazılı vasiyetname ise tamamı murisin el yazısıyla tarih ve imzayla yapılır. Şekil koşulu eksikse vasiyetname iptal davası konusu olur. Tenkis davasından önce biçim geçerliliği sınanmalıdır.
Saklı pay ihlali nasıl hesaplanır?
Tenkis hesabında terekenin tasfiye değeri esas alınır ve altsoy için yasal miras payının yarısı saklı pay olarak korunur (TMK m.505). Vasiyetnameyle saklı payı aşan kısım tenkis konusu olur; tenkis davası (TMK m.559) bu kısmın indirilmesini sağlar. Hesap, vasiyetname öncesi ve sonrası tasarruflar birlikte değerlendirilerek yapılır. Yanlış değer, miktarı bozar ve dava sonucunu zayıflatır.
İspat yükü kime aittir?
Saklı pay ihlalini iddia eden mirasçı, terekenin değerini ve vasiyetname ile yapılan tasarrufun payını ortaya koymakla yükümlüdür. Karşı taraf, vasiyetnamenin geçerli olduğunu veya tasarrufun saklı payı ihlal etmediğini kanıtlar (TMK m.525, m.505). İspat, tapu kayıtları, banka hareketleri ve bilirkişi raporuyla desteklenir. Delil stratejisi dosyanın başında kurulmalıdır.
Tenkis davası hangi mahkemede ve ne süre içinde açılır?
Tenkis davası, murisin son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde açılır; mirasçılık belgesi (veraset ilamı) sulh hukuk mahkemesinden alınarak sıfat ispatlanır (TMK m.598, m.559). Dava, tasarrufun mirasçı tarafından öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde on yıl içinde açılmalıdır. Süre hak düşürücü olduğundan geçen süre geri alınamaz. Süre aşımı itirazı, davanın esasına girilmeden reddine yol açar.
Tenkis sonrası ortaklığın giderilmesi nasıl işler?
Tenkis kararıyla indirilen kısım terekeye döner ve mirasçılar arasında paylaşıma konu olur (TMK m.505, m.638). Ortaklığın giderilmesi, ayni taksim veya satış yoluyla sağlanır; taşınmazlarda katılım oranlarına göre paylaşım yapılır. Tenkis ve ortaklığın giderilmesi davaları birlikte yürütüldüğünde süreç sıkışır. Taksim planı, değer ve katılım oranları gözetilerek belirlenmelidir.
Basvuru Oncesi Kisa Kontrol Listesi
- Vasiyetnamenin biçimsel geçerliliği şekil koşullarına göre sınanmalı (TMK m.525).
- Saklı pay hesabı yasal miras payı oranı ve tasfiye değeri üzerinden yapılmalı (TMK m.505).
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) sulh hukuk mahkemesinden alınmalı (TMK m.598).
- Tenkis davası için öğrenme ve tasarruf tarihleri belgelenmiş olmalı (TMK m.559).
- Tenkis sonrası tereke ortaklığının giderilmesi planı hazırlanmalı (TMK m.638).
Sik Sorulan Sorular
Tenkis davasında görevli mahkeme hangisidir?
Tenkis davası, murisin son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde açılır (TMK m.559). Mirasçılık belgesi ise sulh hukuk mahkemesinden alınır (TMK m.598). Yetki, yerleşim yeri ilkesine göre belirlenir.
Vasiyetname iptali ile tenkis arasındaki fark nedir?
İptal davası, vasiyetnamenin şekil veya içerik sakatlığı nedeniyle tümüyle geçersizliğine yol açar (TMK m.525). Tenkis ise geçerli vasiyetnamenin yalnızca saklı payı ihlal eden kısmının indirilmesini sağlar (TMK m.505). İptal davası kabul edilirse tüm mirasçılar yasal paylarına döner.
Tenkis davası ne zaman zamanaşımına uğrar?
Tenkis davası, mirasçının tasarrufu öğrenmesinden itibaren bir yıl, her hâlde tasarruf tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK m.559). Bu süreler hak düşürücü olup durması veya kesilmesi söz konusu değildir. Süre aşımı, davanın reddine yol açar.