Bu yazi genel bilgilendirme amaci tasir. Somut olayin belgeleri, sureleri ve taraf konumu ayrica degerlendirilmeden kesin hukuki gorus yerine gecmez.
Miras hukukuna uygulanacak hukuk kuralı
5718 sayılı MÖHUK, miras hukukuna uygulanacak hukuku miras bırakanın vatandaşlık hukukuna bağlar. Bu kural, miras bırakan yabancı uyruklu olsa bile mirasın tümü için o kişinin vatandaşlık hukukunun uygulanacağı anlamına gelir. Mirasçılık, saklı pay, tenkis ve terekenin paylaşımı gibi konular miras bırakanın milli hukukuna göre çözümlenir. Uygulanacak hukukun doğru belirlenmesi, mirasçılık belgesi ve tenkis davasının dayanağını oluşturur; yanlış hukuk seçimi, dosyanın baştan yanlış kurulmasına yol açar.
Taşınmaz istisnası ve yer hukuku
MÖHUK'un miras hukukuna ilişkin temel kuralının yanında, Türkiye'de bulunan taşınmazlar için Türk hukuku (TMK) uygulanır. Bu istisna, taşınmazın bulunduğu yer hukuku kuralından kaynaklanır ve miras bırakan yabancı olsa bile Türkiye'deki gayrimenkulün paylaşımının TMK hükümlerine göre yapılmasını gerektirir. Bu durum, aynı terekenin iki farklı hukuka tabi olmasına yol açar; mirasçıların Türkiye'deki taşınmaz için ayrı bir mirasçılık belgesi ve paylaşım süreci yürütmesi gerekir. İki hukuk düzeni arasındaki fark, tenkis ve saklı pay hesabını da değiştirir.
Saklı pay ve kamu düzeni sınırı
Miras bırakanın vatandaşlık hukukunda saklı pay kuralları farklılık gösterebilir; bazı hukuk düzenlerinde saklı pay daha dar veya daha geniş kapsamlıdır. Türk hukukunun saklı pay kuralları (TMK m.505), kamu düzeni bağlamında gündeme gelebilir; ancak MÖHUK'un kamu düzeni müdahalesi ancak Türk hukukunun temel ilkeleriyle çelişki halinde söz konusudur. Saklı pay iddiasında, miras bırakanın milli hukuku ile TMK arasında fark varsa, hangi hukukun uygulanacağı ve kamu düzeni sınırının nerede çekileceği dosyanın en kritik noktasıdır. Tenkis davası, bu değerlendirme sonucuna göre açılır.
Yabancı veraset ilamının tanınması
Yabancı ülkede alınan veraset ilamı (mirasçılık belgesi), Türkiye'de doğrudan kullanılamaz. MÖHUK m.50 ve devamı uyarınca, yabancı veraset ilamının Türkiye'de geçerli kılınması için tanıma davası açılması gerekir. Belge, apostil ve yeminli tercümeyle sunulmalı ve kararın kesinleştiği gösterilmelidir. Tanıma sonrası, Türk sulh hukuk mahkemesinden de yerli mirasçılık belgesi alınabilir; bu özellikle Türkiye'deki taşınmazların tapuda devri için gereklidir. Sürecin usulüne uygun yürütülmemesi, tapu ve banka işlemlerinin engellenmesine yol açar.
Eş ve çocukların mirasçılığı
Miras bırakanın vatandaşlık hukukunda eş ve çocukların mirasçılık durumu, Türk hukukundan (TMK m.495 vd.) farklı olabilir. Bazı hukuk düzenlerinde eşin miras payı daha düşük veya çocukların durumu farklı düzenlenmiş olabilir. Miras bırakan Türk vatandaşı değilse ve tereke yurt dışında ise, eş ve çocukların miras hakkı miras bırakanın milli hukukuna göre belirlenir; ancak Türkiye'deki taşınmazlar için TMK uygulanır. Bu fark, mirasçıların pay oranını ve tenkis davasının kapsamını doğrudan değiştirir.
Basvuru Oncesi Kisa Kontrol Listesi
- Miras bırakanın vatandaşlık hukukunu (MÖHUK) belirleyerek uygulanacak hukuku saptayın.
- Türkiye'deki taşınmazlar için TMK'nın yer hukuku istisnasını değerlendirin.
- Saklı pay iddiasında miras bırakanın milli hukuku ile TMK kamu düzenini karşılaştırın.
- Yabancı veraset ilamını apostil ve yeminli tercümeyle hazırlayın.
- Sulh hukuk mahkemesinden Türk mirasçılık belgesi almak için tanıma sürecini başlatın.
Sik Sorulan Sorular
Yabancı uyruklu birinin Türkiye'deki taşınmazı miras yoluyla kimin hukukuna tabidir?
MÖHUK miras hukukuna uygulanacak hukuku miras bırakanın vatandaşlık hukukuna bağlar; ancak Türkiye'de bulunan taşınmazlar için Türk hukuku (TMK) uygulanır. Bu istisna, taşınmazın bulunduğu yer hukuku kuralından kaynaklanır.
Yabancı ülkede alınan veraset ilamı Türkiye'de kullanılabilir mi?
Doğrudan kullanılamaz. MÖHUK m.50 ve devamı uyarınca tanıma davası açılarak yabancı veraset ilamının Türkiye'de geçerli kılınması gerekir. Apostil ve yeminli tercüme şarttır.
Saklı pay uyuşmazlığında hangi hukuk uygulanır?
Saklı pay, miras bırakanın vatandaşlık hukukuna göre belirlenir; ancak Türk hukukunun saklı pay kuralları kamu düzeni bağlamında gündeme gelebilir. İki hukuk düzeni arasındaki fark, tenkis davasının kapsamını değiştirir.