Bu yazi genel bilgilendirme amaci tasir. Somut olayin belgeleri, sureleri ve taraf konumu ayrica degerlendirilmeden kesin hukuki gorus yerine gecmez.
Ortak çıkma (ayrılma) hangi koşullarda talep edilir?
Çıkma, haklı sebeplerin varlığında veya ana sözleşmede öngörülen koşulların gerçekleşmesi hâlinde talep edilebilir; limited şirketlerde bu hak TTK m.573 ve devamındaki limited şirket hükümleri çerçevesinde düzenlenir. Çıkan ortağa, çıkma tarihindeki şirket gerçek değerine göre hesaplanan pay bedeli ödenmelidir. Uyuşmazlık hâlinde pay değerlemesi bilirkişi raporuyla yapılır ve ödeme biçimi ana sözleşmedeki esaslara bağlanır. Ana sözleşmede çıkma usulü öngörülmemişse kanunun öngördüğü yol izlenir.
İhrac davası ne zaman açılır?
İhrac, özellikle azlığın korunması, dürüstlük kuralına aykırılık veya şirket menfaatlerinin tehlikeye düşmesi hâllerinde mahkeme kararıyla gündeme gelir. Dava, şirket ile çıkarılacak ortak arasındaki güven ilişkisinin zedilenmesi ve ortaklık amacının gerçekleşemez hâle gelmesine dayanır. Ortak şirkete zarar veren eylemlerde Türk Borçlar Kanunu m.125 ve devamındaki haksız fiil sorumluluğu da ayrıca gündeme gelebilir. İhrac kararı verilirse ortak şirketten çıkarılır ve pay bedeli gerçek değer üzerinden ödenir.
Genel kurul kararlarının iptali
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararları iptal davasına konu edilebilir. Anonim şirketlerde genel kurul yapısına ilişkin hükümler TTK m.329 ve devamındaki düzenleme çerçevesinde değerlendirilir. İptal davası, kararın alınmasını öğrenme tarihinden itibaren altı ay, her hâlde karar tarihinden itibaren bir yıl içinde açılmak zorundadır. Karar nisap ve toplantı usulündeki eksiklikler de iptal gerekçesi oluşturabilir.
Tasfiyenin temel aşamaları
Tasfiye, şirket birleşme, devralma veya bölünme dışında sona erdiğinde gündeme gelir ve tasfiye memurları tarafından yürütülür. Süreç; tasfiye bilançosunun düzenlenmesi, alacaklılara ilan yoluyla çağrı, aktiflerin paraya çevrilmesi, borçların ödenmesi ve kalan bakiyenin ortaklara dağıtılması aşamalarını içerir. Tasfiye sonunda ticaret sicilinden kaydın silinmesiyle şirket tüzel kişiliği tamamen sona erer. Anonim şirketlerde yönetim kurulu, limited şirketlerde ise genel kurul tasfiye memuru atar; atanmaması hâlinde kanun yoluna başvurulur.
Tasfiyede alacaklı haklarının korunması
Tasfiye memurları, bilinen alacaklılara doğrudan, diğerlerine ilan yoluyla çağrı yapmak ve borçları ödemekle yükümlüdür. Alacaklılara yeterli güvence sağlanmadan dağıtım yapılması hâlinde tasfiye memurları şahsen sorumlu tutulabilir. Tasfiye giderleri ve gizli borçlar için gerekli ihtiyat akçesi ayrılmadan ortaklara dağıtım yapılamaz. Bu nedenle dağıtım planı, bilirkişi ve mali müşavir görüşü alınarak riskleri bertaraf edecek biçimde hazırlanmalıdır.
Basvuru Oncesi Kisa Kontrol Listesi
- Çıkma veya ihrac gerekçeleri, yazılı ve somut delillerle dosyaya eklenmeli.
- Çıkan veya çıkarılan ortağın pay bedeli için gerçek değer değerlemesi (bilirkişi) talep edilmeli.
- Genel kurul kararına itiraz/iptal dava süresi (karardan itibaren altı ay) takip edilmeli.
- Tasfiye bilançosu, alacaklı çağrı ilanı ve dağıtım planı belgelenmeli.
- Tasfiye memuru atama kararı ve sicilden silme evrakı eksiksiz hazırlanmalı.
Sik Sorulan Sorular
Çıkan ortağa pay bedeli nasıl ödenir?
Çıkan ortağa, çıkma tarihindeki şirket gerçek değerine göre hesaplanan pay bedeli ödenir; uyuşmazlık hâlinde bilirkişi raporu esas alınır. Ödeme ana sözleşmede öngörülen usule göre yapılır ve bedelin tespitinde aktif-passif ile görünmeyen değerler birlikte değerlendirilir.
Genel kurul kararına kaç gün içinde itiraz edilebilir?
Kararı öğrenme tarihinden itibaren altı ay, her hâlde karar tarihinden itibaren bir yıl içinde iptal davası açılması gerekir. Süre hak düşürücü nitelikte olup geçirilmesi hâlinde karar kesinleşir ve iptal yolu kapanır.
Tasfiye memuru atamadan tasfiyeye geçilebilir mi?
Anonim şirketlerde yönetim kurulu, limited şirketlerde ise genel kurul tasfiye memuru atar; atanmaması hâlinde mahkeme yoluna başvurulabilir. Tasfiye memuru olmadan yapılan dağıtım, alacaklıların haklarını ihlal etmesi durumunda sorumluluk doğurur.