İş Hukuku | İşçi Alacakları, Fesih, İşe İade ve Tazminat
İş hukuku, çalışma ilişkisinin kurulmasından sona ermesine kadar ücret, fazla mesai, yıllık izin, fesih, tazminat ve işe iade gibi birbirine bağlı başlıkları yönetir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun yanı sıra kıdem tazminatı (1475 sayılı Kanun m.14) ve iş mahkemelerinde zorunlu arabuluculuk (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3) gibi özel düzenlemeler de sürece yön verir. Bu alanda bordro, SGK kayıtları, puantaj ve fesih bildirimi gibi belgeler, iddia ile belgeyi doğru eşleştiren taraf için belirleyici olur. İş hukuku dosyalarında ilk değerlendirme, işçi veya işveren tarafının yalnızca haklı olup olmadığıyla sınırlı değildir. Bordro, SGK kaydı, puantaj, fazla mesai onayı, yıllık izin formu, fesih bildirimi, savunma yazısı ve banka ödemeleri birlikte incelenmelidir. Çorlu ve Tekirdağ çevresindeki üretim, lojistik ve hizmet sektörlerinde vardiya düzeni, prim sistemi ve fiili çalışma saatleri dosyanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.
4857 sayılı İş Kanunu temel kaynaktır. Bildirim (ihbar) önelleri ve kıdem tazminatı m.17'de; geçerli sebebe dayalı fesih ve işe iade, en az 30 işçi çalıştırılan ve 6 ay kıdemli işçi için m.18-21'de düzenlenir; işveren fesih bildirimini yazılı ve geçerli nedeni göstererek yapmak zorundadır (m.19). İşçinin derhal (haklı) feshi m.24'te, işverenin derhal feshi m.25'te sayılan hâllerle sınırlıdır. Fazla çalışma haftalık 45 saati aşan süreler için %50 zamlı ücret (m.41), ücretin ödeme zamanı ve puantaj m.61'de düzenlenir. İşçi veya işveren alacak davalarında, dava açmadan önce arabuluculuğa başvuru zorunlu dava şartıdır; bu koşul yerine getirilmezse dava usulden reddedilir. İş Kanunu, İş Mahkemeleri Kanunu ve zorunlu arabuluculuk hükümleri birlikte uygulanır. İşçi alacaklarında dava açmadan önce arabuluculuk dava şartıdır; işe iade dosyalarında süreler daha da kritiktir. İşverenin fesihte yazılı neden gösterme, savunma alma ve belge düzenini koruma yükümlülüğü bulunur. İşçi tarafında ise alacak kalemlerinin doğru ayrılması, zamanaşımı ve faiz hesabının erken yapılması gerekir.
Hizmet Kapsami
- Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai ve yıllık izin alacakları
- İşe iade ve geçersiz/geçerli fesih davalarının açılması veya savunulması
- İşçinin haklı feshi (m.24) ve işverenin haklı feshi (m.25) süreçleri
- İşverenler için fesih, savunma, disiplin ve belge düzeni danışmanlığı
- Zorunlu arabuluculuk başvurusu, tutanak ve dava hazırlığı
- Sendikal haklar ve toplu iş uyuşmazlıklarına ilişkin ilk değerlendirme
- İşe iade, fesih geçerliliği ve arabuluculuk başvurusunun birlikte planlanması
- İşverenler için bordro, puantaj, yıllık izin ve fesih belge düzeni denetimi
Surec Nasil Ilerler?
- Çalışma süresi, görev tanımı, ücret yapısı, fesih nedeni ve bildirim biçimi netleştirilir.
- Bordro, SGK hizmet dökümü, puantaj, yazışmalar ve tanık anlatımları sistematik biçimde incelenir.
- Alacak kalemleri tek tek hesaplanır; zamanaşımı ve zamanaşımı kesen süreler kontrol edilir.
- İşçi veya işveren tarafına göre önce arabuluculuk, gerektiğinde dava stratejisi kurulur.
- Arabuluculuk öncesi her alacak kalemi için belge, hesap ve olası dava senaryosu hazırlanır.
- Fesih dosyalarında süreler, yazılı bildirim ve ispat belgeleri ayrı kontrol listesine bağlanır.
Sik Sorulan Sorular
İş davası açmadan önce arabuluculuk şart mı?
Evet. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 gereği işçi veya işveren alacak ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabuluculuğa başvuru zorunlu dava şartıdır; bu koşul yerine getirilmezse dava usulden reddedilir.
İşe iade davası hangi şartlarda açılabilir?
İşyerinde en az 30 işçi çalışması ve işçinin en az 6 ay kıdemli olması hâlinde, geçerli sebep gösterilmeden veya usulüne uygun yapılmayan fesihlere karşı İş Kanunu m.18-21 çerçevesinde işe iade davası açılabilir.
İşveren açısından en sık yapılan hata nedir?
Fesih sebebini yazılı ve belgeyle desteklemeden karar vermek, savunma ve disiplin sürecini atlamak ve bordro-puantaj düzenini zayıf tutmak, sonradan ciddi ispat sorunu ve tazminat riski yaratır.
İşçi alacağı için doğrudan dava açılabilir mi?
Genellikle hayır. İşçi veya işveren alacakları ile işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabuluculuk başvurusu dava şartıdır. Bu aşama eksik geçilirse dava usulden reddedilebilir.
İşveren için en büyük risk hangi belgelerin eksik olmasıdır?
Fesih bildirimi, savunma yazısı, bordro, puantaj, yıllık izin formu ve banka ödeme kayıtlarının eksikliği ispat yükünü ağırlaştırır. Sonradan açıklama yapmak çoğu zaman düzenli belge kadar güçlü olmaz.